Kotwy, śruby, kołki i wkręty – rodzaje i charakterystyka mocowań

W kategorii mocowań i łączeń w sklepach z narzędziami i akcesoriami budowlanymi znajdziemy kotwy, kołki i wkręty do drewna, betonu, cegły, pustaków czy płyt gipsowo-kartonowych. Ważne, aby dobrać je odpowiednio pod względem materiału i jego struktury. Sprawdzamy, które mocowania i łączenia będą optymalne do poszczególnych rodzajów powierzchni.

Rodzaje mocowań w branży budowlanej

Każdy sklep z akcesoriami budowlanymi oferuje dziś mnóstwo różnych rodzajów mocowań służących montażowi elementów konstrukcyjnych, instalacji czy wyposażenia. Przede wszystkim są to kotwy, śruby, kołki i wkręty, które są różne pod względem średnicy i długości. Różnią się też materiałem wykonania i zastosowaniem, dlatego powinniśmy je dobierać pod kątem obciążenia i materiału.

Pokrótce postanowiliśmy przyjrzeć się wszystkim rodzajom łączeń. Sprawdzamy, które z nich będą optymalne do poszczególnych materiałów typu cegła, beton, pustaki, gips czy drewno.

Kołki rozporowe

Kołki to materiał powszechnie wykorzystywany w budownictwie, ale też przy wykończeniach i remontach, zwłaszcza że za ich pomocą montujemy śruby czy wkręty. Kołki rozporowe dostaniemy w różnych wariantach, gdyż wpływają one bezpośrednio na bezpieczeństwo oraz wytrzymałość konstrukcji. Kołki są wykonane z różnych materiałów (kołki rozporowe stalowe, plastikowe, polipropylenowe lub nylonowe). Wśród ich rodzajów wyróżniamy:

• Kołki rozporowe standardowe – kołki znoszące niewielkie i średnie obciążenia, zalecane do konstrukcji o ponadprzeciętnej wytrzymałości. To kołki z fabrycznie rozciętymi ściankami o wysokim poziomie bezpieczeństwa i niewielkim ryzyku zerwania łączenia.
• Kołki rozporowe do szybkiego montażu – do montowania lekkich elementów o prostej budowie, które składają się z gwintowanego gwoździa oraz koszulki z polipropylenu lub nylonu. Gwóźdź nie jest w nich wkręcany, ale wbijany w podłoże.
• Kołki uniwersalne – stosowane w materiałach pełnych i drobno-otworowych. Kołki wykorzystywane w pracach remontowych lub wykończeniowych przy niskich i średnich obciążeniach.
• Kołki rozporowe z łbem sześciokątnym – do solidnego i pewnego montażu, stosowane przy powierzchniach kruchych oraz podatnych na uszkodzenia (np. cegła ceramiczna, beton komórkowy).
• Kołki rozporowe stalowe do gazobetonu – kołki o wysokiej trwałości, które znoszą wysokie obciążenia.
• Kołki rozporowe ślimakowe (tzw. kołki Driva) – wykonane z metalu lub tworzyw sztucznych, dedykowane lekkim oraz podatnym na uszkodzenia materiałom. Sprawdzą się m.in. przy montażu w płycie kartonowo-gipsowej.
• Kołki Molly – tzw. śruby kotwicowe, które doskonale sprawdzają się przy mocowaniu ciężkich przedmiotów, również w płytach g-k. Znoszą wysokie obciążenia, gdyż zapewniają równomierne rozłożenie siły nacisku.
• Kołki Jola – kołki rozprężne o średniej odporności na obciążenia. Doskonałe do montażu przedmiotów w podwójnych płytach g-k, płytach OSB, wiórowych, pilśniowych czy sklejkach.
• Kołki typu parasol – śruby kotwicowe przeznaczone do mocowania lekkich przedmiotów w powierzchniach wykonanych z materiałów pustych (np. płyty g-k, pustaki powietrzne).

Wkręty

Wszystkie wkręty są zbudowane w podobny sposób – mają łebek z nacięciami oraz trzon zazwyczaj o walcowatym kształcie. W zależności od nacięć oraz łbów wkręty są przeznaczone do różnych materiałów, tj.:

• Wkręty do drewna – mają stożkowy łebek, który po wkręceniu nie wystaje ponad powierzchnię. Sam łeb wkrętów do drewna może być stożkowy, walcowy, talerzykowy, soczewkowy, podkładkowy oraz sześciokątny.
• Wkręty do metalu – o trzonku w kształcie regularnego walca. Najczęściej mają łby stożkowe, walcowe oraz podkładkowe. Przykładem takich wkrętów są blachowkręty.
• Wkręty do płyt gipsowo-kartonowych – wkręty do płyt g-k mają łeb typu trąbkowego. To wkręty o ostrym zakończeniu lub z końcówką samowiercącą. W ten sposób zamontujemy płyty gipsowo-kartonowe do konstrukcji drewnianych i profili metalowych.
• Wkręty do betonu – rodzaje zamocowań o wysokiej wytrzymałości, poza betonem stosowane też w pustakach, kamieniach i cegłach.

Kotwy

Najpopularniejszy sposób łączenia między sobą konstrukcji. Kotwy (zwane też jako ankier, kołek czy łącznik) wykonane ze stali charakteryzują się ogromną wytrzymałością, trwałością łączenia oraz szerokimi możliwościami zastosowania. Kotwy są śrubami lub zagiętymi prętami. W zależności od ich przeznaczenia i wymaganej nośności wyróżniamy:

• Kotwy stalowe – do elastycznego łączenia warstw murowanych ścian trójwarstwowych. Kotwy stalowe są wykonane ze stali nierdzewnej lub ocynkowanej. Mogą być to kotwy do spoin, wbijane oraz wkręcane w ścianę nośną.
• Kotwy chemiczne – kotwy łączące powierzchniowo dwie substancje, które dobrze zastępują kołki oraz dyble. To łączenia mocne i wytrzymałe. Powinny być wykorzystywane do mocowań na podłożach z mocnego betonu, cegły lub betonu komórkowego.
• Kotwy do ziemi – kotwy wbijane w ziemię, piasek czy trawę. Przy miękkiej ziemi należy użyć kotew o długim zakończeniu, a jeśli teren jest nieco utwardzony – kotew o krótszym końcu.

Śruby

Gwintowany element łączący o szerokim zastosowaniu. Są one różne między innymi pod względem rozmiaru (długość, średnica) oraz kształtu łba, trzpienia i zakończenia. Wyróżniamy tutaj między innymi śruby z łbem sześciokątnym, śruby z trzpieniem (walcem), śruby z uchem, śruby skrzydełkowe (motylkowe), śruby z łbem stożkowym, śruby z łbem walcowym, śruby z łbem grzybkowym (zamkowe) czy śruby bez łba.

Jaki rodzaj mocowania wybrać do rodzaju powierzchni?

Jeśli szukamy optymalnego łączenia do konkretnych rodzajów powierzchni, powinniśmy je podzielić na przestrzenie pełne i puste. Pamiętajmy bowiem, że właśnie między innymi rodzaj ścian przesądza o wyborze rodzaju mocowania i jego konkretnego materiału.

Mocowania w pełnych przestrzeniach

Przestrzenie pełne przyjmują duże obciążenia. Do takich materiałów zaliczamy beton, cegłę pełną i kamień naturalny.

• Beton – ściana o dużej wytrzymałości. Do mocowania najlepiej sprawdzą się uniwersalne kołki rozporowe do wkręcania lub szybkiego montażu. Przy naprawdę ciężkich przedmiotach do zawieszenia przedmiotów możemy też skorzystać ze specjalnych śrub kotwicowych.
• Cegła (zwykła lub piaskowo-wapienna) – materiał, który poradzi sobie z obciążeniem rzędu kilkunastu kilogramów. Mocowanie najlepiej przeprowadzić z wykorzystaniem kołków uniwersalnych.
• Kamień naturalny – najtwardszy materiał budowlany. Do mocowań w kamieniu posłuży specjalny kołek (np. ramowy kołek typu SXRL).

Mocowania w pustych przestrzeniach

Puste przestrzenie nie są tak wytrzymałymi ścianami, gdyż są zdecydowanie delikatniejsze. Są to np. pustaki ceramiczne, płyty g-k, płyty drewnopochodne, suporeks, styropian, pustaki termiczne czy cegły dziurawki.

• Pustaki ceramiczne – najlepiej zastosować kołki rozporowe uniwersalne, które nie uszkodzą pustaka, a zapewnią bezpieczne i solidne mocowanie.
• Płyta gipsowo-kartonowa i płyty drewnopodobne – lekkie płyty wiórowe i gipsowe służą do mocowania lekkich przedmiotów. Również w tym przypadku możemy zastosować kołki uniwersalne, choć lepsze będą kołki specjalistyczne do tych materiałów (np. kołek typu Molly, kołki ze szczękami, kołki parasolki).
• Gazobeton (suporeks) – do mocowania zalecane są specjalne kołki ze spiralnie uformowanym gwintem do montażu przelotowego.
• Cegła dziurawka i pustaki termiczne – optymalne są tzw. motylki, czyli plastikowe kołki przeznaczone do zamocowań w pustych przestrzeniach.
• Styropian – jeśli ściana jest obudowana styropianem, wystarczy tzw. ślimak, czyli specjalny kołek do izolacji, który jest prosty i szybki w montażu.

Widzimy w związku z tym wyraźnie, że jest wiele materiałów do realizacji łączeń i mocowań. Kluczowe, aby dobrać je odpowiednio do materiału i struktury powierzchni, uwzględniając także ciężar montowanego przedmiotu. Oczywiście, jeśli nie wiemy, jakie kołki do cegły, gipsu czy betonu zastosować, zawsze możemy użyć kołków uniwersalnych. Ten typ mocowania sprawdzi się bowiem w każdym podłożu. Poza tym pamiętajmy, aby były to produkty z oferty najlepszych dostawców (np. kołki Fischer, wkręty Essve, wkręty Nida, mocowanie uchylne Fisher).

 [product id="5453, 3358, 310"]